اساسنامە جنبش میهنی یارسان ایران
منشور و اساسنامەYarsan National Movement – Iran
منشور و اساسنامە جنبش میهنی یارسان ایران (جمیا)
کنگرە یکم برگزار شدە بتاریخ ٢٣ اسفند ١٤٠٤ برابر با ١٤مارس ٢٠٢٦
مقدمە
یارسان و هویت ملی
یارسان، هرچند در گسترهٔ تاریخی غرب ایران و در دامان زاگرس رشد کرده و بالنده مانده است، اما دامنهٔ آن به اقصی نقاط ایران و حتی فراتر از مرزهای جغرافیایی کشور کشیده شده است. هویت قومی یارسان، فارغ از اینکه کرد، ترک، لر، لک، گیلک یا مازنی باشند، نه‌تنها با هویت ایرانی آنها در تعارض نیست، بلکه اجزای جدایی‌ناپذیر شخصیت و هویت جمعی آنها را تشکیل می‌دهد و در کنار یکدیگر معنا مییابد.
تنوع قومیتی بزرگان یارسان
مطالعات تاریخی و متون یاری نشان می‌دهد که بزرگان و ذوات مقدس یارسان از قومیت‌های مختلف ایرانی هستند، از جمله کرد، لر، لک، ترک، بلوچ، فارس، گیلک و مازنی. با وجود این تفاوت‌های قومی، همهٔ این بزرگان در مسیر «یاری» متحد بوده و تعالیم مشترکی را منتقل کرده‌اند. این وحدت فرهنگی فراتر از اختلافات قومی، نشان‌دهندهٔ هویت مشترک ایرانی آنها است.
از آنجا که این بزرگان در سرزمین ایران زندگی کرده‌اند، سنت‌ها، زبان‌ها و رسوم آنان بخشی از فرهنگ ایرانی است. بنابراین، یارسان را نمی‌توان به یک گروه فراملی یا خارجی نسبت داد؛ بلکه این جریان در بستر ملی ایران شکل گرفته و رشد کرده است.
یارسان و پیوند با فرهنگ و تاریخ ایران
یارسان خود را نه صرفاً یک جماعت دینی، بلکه بخشی از تداوم فرهنگی ایران‌زمین می‌داند. در حافظهٔ جمعی این جامعه، «ایرانیت» مفهومی زنده و ریشه‌دار است؛ پیوندی که از اسطوره و حماسه تا زبان و آیین امتداد یافته و در بستر تاریخ این سرزمین معنا گرفته است. زیستگاه سنتی یارسان در نواحی کرمانشاه و اورامان ــ قلب قلمروهای کهن ماد ــ قرار دارد و همین پیوستگی جغرافیایی، احساس استمرار تاریخی را در میان پیروان آن تقویت کرده است.
یارسان در بستر قرون میانه، همچون یک رنسانس فکری در دل زاگرس متولد و در بستر جامعهٔ ایرانی رشد یافت؛ حرکتی که با تکیه بر خرد باطنی، سلوک معنوی و بازخوانی میراث کهن، کوشید هویت فرهنگی و معنوی ایرانیان را در قالبی نو بازآفرینی کند. این جریان فکری، با درنوردیدن مرزهای جغرافیایی و گسترش در مناطق مختلف ایران و میان جوامع هم‌جوار، نشان داد که ایرانیت صرفاً محدود به یک محدودهٔ سرزمینی نیست، بلکه افقی فرهنگی و تمدنی است.
مقاومت و پاسداشت هویت ایرانی
در طول بیش از یک هزاره، تهدیدها و فشارها علیه یارسان‌ها از سوی جریان‌های بنیادگرا و قدرت‌های بیگانه، تلاش کرده‌اند این سنت معنوی را به حاشیه برانند یا مستحیل سازند. با این حال، حفظ زبان آیینی در «دفاتر یاری»، ساختارهای سنتی «جم» و انتقال سینه‌به‌سینهٔ کلام‌ها، نشان از مقاومتی فرهنگی دارد که بر صیانت از هویت تاریخی استوار است.
پدید آمدن جنبش میهنی یارسان ایران نیز می‌تواند بازتابی از این خودآگاهی تاریخی تلقی شود؛ تلاشی برای تأکید بر پیوند ناگسستنی یارسان با ایران‌زمین و پاسداری از هویت فرهنگی و تاریخی آن در عرصه‌های نوین اجتماعی و مدنی.
امروز، پاسداری از ایران و مطالبهٔ حقوق برابر شهروندی برای یارسان‌ها دو مسیر جداگانه نیستند، بلکه دو روی یک مسئولیت مشترک‌اند: پاسداشت سرزمین و کرامت انسانی در دل همان سرزمین. پیوند یارسان با ایران‌زمین، بیش از آنکه صرفاً ادعای تداوم مستقیم یک دین باستانی باشد، بیانگر خودآگاهی فرهنگی و تاریخی، وارث بودن اسطوره‌ها، تاریخ و فرهنگ ایران و مسئولیت بازآفرینی و مشارکت فعال در سرنوشت آن است.
جنبش میهنی یارسان ایران، نمود عینی رشد و بلوغ سیاسی جامعه یارسان است و بیانگر توانایی این جامعه در پاسخ به شرایط اجتماعی و سیاسی روز است. بزرگان یارسان در طول تاریخ و در مقاطع زمانی متفاوت ظهور کرده‌اند و بر پایه میراث کهن، تفکری نوین خلق کرده و آن را به جامعه عرضه نموده‌اند. از دهه ۱۳۶۰ خورشیدی به بعد، این تفکر نوین خود را در قالب جریانات سیاسی متنوع نشان داده است؛ از جمله جنبش جامعه اهل حق در دهه ۶۰، جنبش دموکراتیک یارسان در سال ١٣٨٦ ، سازمان دموکراتیک یارسان در سال ١٣٩١ و نهایتاً شکل‌گیری جنبش میهنی یارسان ایران در سال ١٤٠٤. این روند تاریخی نشان می‌دهد که تحول سیاسی یارسان نه یک رویداد منفرد، بلکه حاصل فرآیندی مستمر از تجربه، اندیشه و سازماندهی اجتماعی بوده است.
سیاست‌های کلان جنبش میهنی یارسان ایران
۱. چشم‌انداز
ایران کشوری آزاد، مستقل، متحد و دموکراتیک که در آن تمام ایرانیان، فارغ از قومیت، تبار، زبان یا مذهب، با رعایت حقوق شهروندی برابر، در سرنوشت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی خود مشارکت فعال دارند.
٢. مأموریت
سازمان ما با اتکا به میراث تاریخی و فرهنگی ایران و تجربهٔ گذار اقلیت‌هایی همچون یارسان، متعهد است که:
تمامیت ارضی و امنیت ملی ایران را پاسداری کند؛
وحدت ملی را بر پایهٔ هویت مشترک «ملت ایران» تقویت نماید؛
از حقوق شهروندی برابر و آزادی‌های فردی دفاع کند؛
سکولاریزم را بە مثابە جدایی دین از حکومت و بیطرفی دولت در برابر باورهای دینی را به‌عنوان اصل بنیادین برقرار و از بازتکرار سرکوب اقلیت‌ها جلوگیری کند؛
حق ملت در انتخاب دموکراسی آینده را از طریق نظام انتخاباتی سالم و شفاف حمایت نماید؛
۳. ارزش‌های کلان
1. حفظ تمامیت ارضی و امنیت ملی: تمامی اقدامات سازمان بر حفاظت از ایران به‌عنوان کشور واحد و مستقل استوار است.
2. وحدت و همبستگی ملی: سازمان ما سازمانی است تکثرگرا است کە بە تکثرات قومی، فرهنگی، سیاسی، اجتماعی احترام میگذارد. و انسجام بین تمامی اقوام و فرهنگ‌های ایرانی، پایهٔ تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری سازمان است.
3. عدالت و حقوق برابر: تضمین کامل حقوق شهروندی را تا مطالبە و با هر نوع تبعیض یا سرکوب مقابلە کند.
4 . آزادی عقیده و جدایی دین از حکومت: تضمین آزادی‌های مذهبی، فکری و سیاسی برای همهٔ شهروندان، با جلوگیری از دخالت نهادهای دینی در امور حکومتی.
5. دموکراسی و مشارکت فعال: اعتقاد به انتخاب آزاد، سالم و شفاف نظام حکومتی توسط مردم، به‌عنوان تنها مسیر مشروعیت سیاسی.
6. میراث فرهنگی و تاریخی: پاسداشت، احیا و ترویج هویت ایرانی و ارزش‌های فرهنگی کهن، در مسیر توسعهٔ جامعهٔ مدرن و دموکراتیک.
7. رهبری مسئول و راهبردی: تأکید بر هدایت دوران گذار با تمرکز بر اصول کلان و حفظ انسجام ملی، حقوق شهروندی و تمامیت ارضی کشور.
این چارچوب به عنوان اساسنامهٔ بالادستی سازمان عمل و سیاست‌ها، برنامه‌ها و بیانیه‌های بعدی را هدایت میکند.
اساسنامە "جنبش میهنی یارسان ایران"
فصل اول: کلیات
ماده ۱- نام
نام تشکل عبارت است از «جنبش میهنی یارسان ایران» که در این اساسنامه به اختصار «جمیا» نامیده می‌شود.
ماده ۲- ماهیت
جنبش میهنی یارسان سازمانی سیاسی، غیرانتفاعی، غیردولتی و مستقل با ماهیت ملی دمکراتیک است.
فصل دوم : حقوق و وظایف اعضا
ماده ۱: اصل برابری
تمام اعضای سازمان از حقوق و فرصت‌های برابر برخوردارند و هیچ‌گونه تبعیضی میان آنان بر اساس جنسیت، قومیت، مذهب، زبان یا خاستگاه اجتماعی پذیرفته نیست.
ماده ۲: وظایف اعضا
اعضای سازمان موظف‌اند:
1. اساسنامه، مرامنامه و مصوبات سازمان را رعایت کنند.
2. در جلسات و فعالیت‌های سازمان مشارکت فعال داشته باشند.
3. انسجام، اعتبار و محرمانگی اطلاعات سازمان را حفظ کنند.
4. در چارچوب سازوکارهای داخلی در بحث‌ها و تصمیم‌سازی‌ها مشارکت کنند.
ماده ۳: حقوق اعضا
اعضای سازمان از حقوق زیر برخوردارند:
1. مشارکت در تصمیم‌گیری‌ها و برخورداری از حق رأی.
2. انتخاب کردن و انتخاب شدن برای مسئولیت‌های تشکیلاتی.
3. بیان دیدگاه‌ها، نقد و ارائه پیشنهاد در چارچوب مقررات.
4. دسترسی به اطلاعات و گزارش‌های سازمان.
ماده ۴: حدود اختیارات
اعضای سازمان باید:
1. بدون مجوز به نام سازمان اقدام یا اظهار نظر رسمی نکنند.
2. اطلاعات محرمانه را افشا نکنند.
3. خط‌مشی و تصمیمات رسمی سازمان را رعایت کنند.
ماده ۵: ضمانت اجرا
در صورت تخلف از مقررات، اقدامات انضباطی مانند: تذکر شفاهی، تذکر کتبی، سلب مسئولیت سازمانی، تعلیق عضویت مقطعی، نهایتأ اخراج طبق آیین‌نامەهای سازمان.
فصل سوم: ارکان سازمان
ارکان سازمان عبارت‌اند از:
١. کنگره
٢. کنفرانس سالانه
٣. شورای مرکزی
٤. شورای اجرایی
٥. کمیتەهای تخصصی
فصل چهارم: کنگرە
مادە ١- تعریف کنگرە
کنگره عالی‌ترین رکن تصمیم‌گیری سازمان است که هر سه سال یک‌بار به صورت عادی تشکیل می‌شود.
ماده ٢- ترکیب اعضا
کنگره متشکل از:
نمایندگان منتخب اعضا
اعضای شورای مرکزی
اعضای شورای اجرایی
نمایندگان کمیتەهای محلی و کشوری
هیئت بازرسان
نمایندگان کمیتەهای تخصصی
تبصرە ١- هیئت مؤسس سازمان جزو اعضای ثابت کنگرە محسوب میشوند و نیازمند اخذ اعتبارنامە برای شرکت در
کنگرە نیستند.
ماده ٣- وظایف و اختیارات کنگرە
١. تعیین خط‌مشی کلی ، سیاست‌های کلان و راهبردی سه‌ساله سازمان
٢. تصویب یا اصلاح اساسنامه
٣. انتخاب اعضای شورای مرکزی
٤.دریاف، بررسی و تصویب گزارش عملکرد و مالی سه‌سالەی شورای مرکزی
ماده ٤- رسمیت جلسات
جلسات کنگره با حضور نصف به‌علاوه یک اعضای دارای حق رأی رسمیت مییابد و تصمیمات با اکثریت مطلق آرای حاضرین معتبر است، مگر در اصلاح اساسنامه که نیازمند دو سوم آرا میباشد.
فصل پنجم : کنفرانس سالانه
ماده ۱- تعریف
کنفرانس سالانه هر سال یک‌بار به منظور بررسی عملکرد و برنامه‌های سالانه سازمان تشکیل می‌شود.
ماده ٢- وظایف کنفرانس سالانە
١. بررسی گزارش عملکرد سالانه شورای اجرایی
٢. بررسی و تصویب بودجه سالانه
٣. ارائه پیشنهادهای اصلاحی به شورای مرکزی
٤. ارزیابی اجرای مصوبات کنگره
ماده ٣- حدود اختیارات کنفرانس سالانە
مادە ١. کنفرانس سالانه حق اصلاح اساسنامه را بدون ایجاد تغییرات ساختاری را دارد.
مادە ٢. کنفرانس سالانە صلاحیت انتخاب شورای مرکزی را ندارد مگر در شرایط فوق‌العاده که در این اساسنامه تصریح شده باشد.
فصل ششم: شورای مرکزی
ماده ١- ترکیب
شورای مرکزی متشکل از ١٧ عضو اصلی و ٢ عضو علی‌البدل است که توسط کنگره برای مدت سه سال انتخاب میشوند.
ماده ٢- وظایف و اختیارات
١. اجرای سیاست‌های مصوب کنگره
٢. نظارت بر عملکرد شورای اجرایی
٣. تصویب آیین‌نامه‌های داخلی
٤. تصویب برنامه و بودجه پیشنهادی
٥. انتخاب و عزل اعضای شورای اجرایی
٦. تشکیل کمیته‌های تخصصی
ماده ٣- جلسات
شورای مرکزی حداقل هر ماە یک‌بار تشکیل جلسه می‌دهد. جلسات با حضور نصف به‌علاوه یک اعضا رسمیت مییابد.
فصل هفتم: شورای اجرایی
ماده ١- ترکیب
شورای اجرایی شامل:
هماهنگ کنندە شورای اجرایی
خزانه‌دار سازمان
مسئول روابط عمومی
مسئول روابط خارجی
مسئول امور اداری
اعضای شورای اجرایی توسط شورای مرکزی برای مدت سه سال انتخاب میشوند.
ماده ٢- وظایف شورای اجرایی
١. اجرای مصوبات کنگره و شورای مرکزی
٢. اداره امور جاری سازمان
٣. تهیه و ارائه گزارش‌های مالی و عملکرد بە شورای مرکزی
٤. پیشنهاد برنامه و بودجه سالانه
٥. مدیریت امور اداری و منابع انسانی
ماده ٣ – مسئولیت شورای اجرایی
١. شورای اجرایی در برابر شورای مرکزی پاسخگواست.
فصل هشتم: هماهنگ کنندە شورای اجرایی
مادە ١. تعریف هماهنگ‌کننده شورای اجرایی
هماهنگ‌کننده شورای اجرایی مسئول تنظیم، اداره و پیگیری امور شورای اجرایی و نیز اعلام و تبیین مواضع رسمی سازمان است. این سمت در چارچوب اصل رهبری جمعی فعالیت میکند و اختیار تصمیم‌گیری مستقل خارج از مصوبات شورا را ندارد، مگر در حدودی که شورا تعیین کرده باشد.
مادە ٢. وظایف و اختیارات هماهنگ کنندە شورای اجرایی
۱. برنامه‌ریزی، دعوت و اداره جلسات شورای اجرایی .
۲. تنظیم دستور جلسات با مشورت اعضای شورای اجرایی.
۳. ثبت، ابلاغ و پیگیری اجرای مصوبات شوری اجرایی.
۴. ایجاد هماهنگی میان شورای اجرایی و سایر ارکان و کمیته‌های سازمان.
۵. نمایندگی سازمان در مکاتبات رسمی در چارچوب مصوبات.
۶. اعلام مواضع، بیانیه‌ها و تصمیمات رسمی شورای اجرایی به اعضا، افکار عمومی و رسانه‌ها.
۷. پاسخ‌گویی به پرسش‌های رسانه‌ای در چارچوب سیاست‌ها و مصوبات سازمان.
۸. مدیریت ارتباطات عمومی مرتبط با شورای اجرایی، مگر در مواردی که شورا مسئولیت را به فرد یا نهاد دیگری واگذار کند.
فصل نهم: امور مالی
ماده ١- تأمین منابع مالی از طریق:
١. حق عضویت اعضا
٢. کمک‌های داوطلبانه
٣. درآمدهای قانونی
٤. سایر منابع مجاز قانونی
ماده ۲- حق عضویت سالانه
١. مهلت پرداخت حق عضویت سالانە برای افراد بالای ١٨ سال ، یکم فروردین برابر با ٢٠ ماە مارس میباشد.
٢. حق عضویت سالانە برای افراد بدون اقامت خارج از کشور بە نصف تقلیل مییابد.
فصل دهم: هیئت بازرسان
مادە ١. حدود و ظایف و اختیارات
١. هیئت بازرسان وظیفه نظارت بر امور مالی و عملکرد سازمان را دارند.
٢. این هیئت شامل سە عضو میباشد کە توسط کنگره برای مدت سه سال انتخاب میشوند.
٣. هیئت بازرسان نمیتوانند عضو شورای مرکزی باشند.
٤.
فصل یازدهم : کمیتە انتخابات
مادە ١. تعریف کمیتە انتخابات:
١. کمیتە انتخابات مسئول برگزاری و نظارت بر انتخابات داخلی است..
٢. کمیتە انتخابات شامل ٣ عضو میباشد کە با رأی مستقیم کنگرە انتخاب میشوند.
٣. این کمیته باید بی‌طرف، شفاف و مستقل عمل کند.
مادە ٢. وظایف کمیتە انتخابات :
۱. برنامه‌ریزی و زمان‌بندی انتخابات
۲. بررسی صلاحیت و ثبت‌نام نامزدها
۳. برگزاری و نظارت بر رأی‌گیری
۴. شمارش آرا و اعلام نتایج
۵. رسیدگی به شکایات انتخاباتی
فصل دوازدهم : انحلال سازمان
مادە ١. انحلال سازمان
انحلال سازمان با تصویب دو سوم اعضای کنگره امکان‌پذیر است. در صورت انحلال، دارایی‌های سازمان مطابق با مصوبە کنگرە منحل کنندە تعیین تکلیف خواهند شد.
فصل سیزدهم : سایر مقررات
ماده ١. موارد پیش‌بینی‌نشده در این اساسنامه تابع قوانین جاری کشور خواهند بود.
این منشور و اساسنامە الحاقی در تاریخ ٢٣ اسفند ١٤٠٤ برابر با ١٤مارس ٢٠٢٦ در کنگرە نخست جنبش میهنی یارسان تصویب و مفاد آن از همان تاریخ لازم الاجرا شد.
استکهلم، ١٤م مارس ٢٠٢٦
.....................................................................................................................................................